قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

گروه موسیقی آوای غزل 09189310471
 
گروه موسیقی آوای غزل 09189310471
جهت انجام خدمات مجالس شادی همشهریان و هموطنان (کرد و فارسی زبان)
درباره وبلاگ


این وبلاگ جهت ساخت کلیپ از شعر تا تنظیم و اختصاصی کردن سبک و ضیط و ...
همچنین جهت انجام خدمات مجالس شادی همشهریان و هموطنان (کرد و فارسی زبان)
از قبیل:جشن نامزدی و عقد و حنابندان و عروسی و پاتختی و جشن تولد و گودبای پارتی و جشن ترخیصی وجشن فارق التحصیلی و مهمانی ها خانوادگی و کنسرت برای ارگانها و سازمان های دولتی و خصوصی جهت مناسبتها و اعیاد و ...
یکشنبه بیست و نهم بهمن 1391 :: 15:58 ::  نويسنده : وحید اکجوان

بزران بزران بزرانمه                              مال دوس بار کرد پا برانمه

تف ته ای دنیا هر روژی یه رنگه            هر دتی خاصه دلی جو سنگه

بزران بزران بزرانمه                              مال دوس بار کرد پا برانمه

خدا هی هوار و دس روزگار                   یا مرگم بیه یا پیغام یار

بزران بزران بزرانمه                               مال دوس بار کرد پا برانمه

یاره خاصگم باو بپرس حالم                   یه چنی گه م غصه بارم

بزران بزران بزرانمه                               مال دوس بار کرد پا برانمه

شاید نزانی غمم سنگینه                       ولیم جیا بو او دم رنگینه 


یکشنبه بیست و نهم بهمن 1391 :: 10:25 ::  نويسنده : وحید اکجوان

وه نام خوداێ بێ وێنه

با توجه به انتشار روزافزون متون نظم و نثر مکتوب و الکترونیکی ضرورت دارد تا کردزبانانی که به زبان کردی جنوبی تکلم می کنند با مبادی شیوه ی نوشتن این زبان آشنا شوند ؛ از  این رو  متن زیر که به زبان ساده نوشته شده است ، درآمدی است بر این موضوع ، و امید است وبلاگ ها و سایت های  علاقه مند  و مرتبط با انعکاس آن  زمینه ی آشنایی بیشتر  کردزبانان را با رسم الخط کردی فراهم آورند .

13 نکته ی طلایی برای یادگیری شیوه ی نوشتن زبان کردی جنوبی (  ایلامی (فیلی ) ، کلهری ، لکی و گورانی )

 

1-   حروف الفبای کردی عبارت اند از :

ء – ا - ب – پ – ت – ج – چ- ح – خ- د- ر- ڕ( ڕ بزرگ که به شکل مشدد تلفظ  می شود) – ز – ژ – س – ش- ع- غ – ف – ق – ڤ ( با قرار گرفتن دندان های بالایی بر روی لب پایین تلفظ می شود و صدای V انگلیسی می دهد ) – ک – گ- ل – ڵ ( ڵ  بزرگ که تلفظ ل در کلمه ی الله به همین شکل است ؛ یعنی نوک زبان پشت دندان های بالا قرار می گیرد ) – م – ن –  و ( معادل W  در زبان انگلیسی و هم چنین ضمه (O) ؛ به این ترتیب این حرف به جای دو صدا به کار می رود ) – ه / ـه ( فتحه ) – وو ( مصوت بلند که در کلماتی مانند« رووژ» به معنی روز ،و نیز کلمه ی « جادوو» به کار می رود ) –  ۊ که بین صدای مصوت بلند  او ( U) و ای (I) تلفظ می شود ؛ مانند « خۊن » به معنی خون و « رۊن » به معنی روغن – هـ - ی ( این حرف هم صدای Y  را     می دهد هم صدای I ؛ یعنی حرفی که به جای دو صدا کاربرد دارد ) - ێ ( این حرف را یای مجهول می گویند که در کلماتی مانند : شێر = شیر درنده ، دێر= دیر ، ئێران = ایران و مانند آن به کار  می رود ) .

توجه : در نوشتن کردی سورانی حرف ۆ هم به کار می رود که کشیده تر و بازتر از ضمه ی معمولی است و در زبان کردی ایلامی کاربردی ندارد .

۲-   حرکات ، مانند فتحه و ضمه به حروف تبدیل می شوند یعنی به جای ضمه (   ـــــُـــ )  حرف « و » و به جای فتحه ( ــَـ) حرف « ه / ـــه » به کار می رود . مثال برای ضمه : کورد ( کُرد) ، ئوتاق ( اتاق) ، ئورده ک ( اُردک ) ، و ... . مثال برای فتحه : عه لی ( علی ) ، مه ل ( پرنده ، حشره ) ، به راده ر     ( برادر ) ، و ... .

3-    در رسم الخط کردی حرفی برای حرکت کسره نیست . راه تشخیص کسره آن است که اگر حرکت فتحه (ه /ـه ) و ضمه (و) نباشد به احتمال قوی کسره است . ضمنا هر جا که لازم باشد     می توان از حرکت کسره هم استفاده کرد .

4-   قبل از نوشتن صداهای بلند « ا – ای (ی) ، او (و ) » و نیز صداهای فتحه و کسره و ضمه ،  به جای همزه ای که به شکل الف در کلمات فارسی  در اول کلمه می آید ،  از همزه به شکل «ء » استفاده می شود . مثال : ئازاد ( آزاد ) ، ئیلام ( ایلام ) ، ئووره ( آن جا ) ، ئورده ک ( اُردک ) ، ئڕا /ئه ڕا (چرا ) ،  ئه وه ( آن ) و ... .   

5-   به جای سه حرف « ذ – ظ – ض » فقط حرف «ز» نوشته می شود . مثال : زاهر (ظاهر) ، نه زه ر (نظر ) ، له زیز ( لذیذ ) .

6-   به جای دو حرف « ص – ث » حرف « س» نوشته می شود . مثال : سووره ت (صورت ) ، سروه ت (ثروت ) ، سه حرا (صحرا ) .

7-   به جای «ط» حرف « ت » نوشته می شود . مثال : تاهر (طاهر ) .

8-   در زبان کردی دو نوع حرف « ل » داریم ؛ یک : ل متعارف که در کلماتی مانند « که ل  » به معنی شکاف و « مه ل» به معنی حشره و پرنده به کار می رود و دو : ڵ بزرگ یا کردی که در کلماتی مانند « که ڵ» به معنی بز کوهی و « کوڵ » به معنی کوتاه به کار می رود .

9-   در زبان کردی دو نوع « ر» داریم ؛ یک : ر متعارف و عادی که در کلماتی مانند « ده ر » به معنی در به کار می رود و دو : ڕ کردی که به صورت سایشی و مشدد به کار می رود و با علامتی در زیر آن مشخص می شود . مثال : که ڕ ( کر و ناشنوا ) ، پڕ ( پر ) ، زڕه ( صدای زنگ ) .

10-    در کردی ایلامی صدای بلند او ( و  ) را به صورت « وو » می نویسیم ؛ مثلا : نور به شکل نوور نوشته  می شود .

11-  در کردی حرف یای مجهول کاربرد دارد که با علامتی بر روی «ی » به شکل «ێ» مشخص می شود و در کلماتی مانند : ئێواره ( عصر ) ، ئێران ( ایران ) و مانند آن به کار می رود .

12-  واو عطف بین کلمات به شکل یک واو تنها نوشته می شود . مثال : من و عه لی و رزا و      یه حیا ( من و علی و رضا ویحیی ) .

13- به جای علامت تشدید ، دوبار حرف تکرار می شود : مثال : هممه ت ( همت ) ، نه ججار ( نجار) .

حالا که به این 13 نکته ی طلایی دست یافتید ، امید است بتوانید متن زیر یا متن هایی مشابه را بخوانید و به این شیوه بنویسید .

 

 براو  خوه یشک  هاموڵاتی ،

زوان  کوردی  به شێگ  ده  میرات   فه رهه نگ  و  ئه ده ب  ئیمه  کورده ێله  که   نه سڵ  وه  نه سڵ  و ده س   و ده س  وه  ئیمه  ره سیه  . ئمێده واریم   ئیمه یشه    بتۊه نیم  حفزێ        بکه یمن  و  وه  ده س   زاڕوه ێلمان ده ئێرنگه  و  ئایه نده  بڕه سنیمن . هه ر  که س   یه ێ  زوان  بزانێ ، چمان  وه  یه ێ    ده روه چه و تماشاێ  دنیا  که ێ ، هه ر  که س  د ِ زوان  بزانێ وه  دِ  ده روه چه و  وه  دنیا  نوڕێ  . راسی   ئیمه  ئه ڕا  خوه مان  ده  ئێ  ئاسوو  رووشنه  ک  خودا   داگه سه مان   مه حرووم   بکه یمن .

برا و خوه ێشکه ێل  عه زیز ، بایه د  گیشتێ  ده س  وه  ده س  یه ک  به یمن  و ئێ  زوان  شرینه  و دوڵه مه نه ، ده وڵه مه ن تر و  شرین تره و  بکه یمن . 

ماناێ چه ن که لیمه :  ئێرنگه : اکنون /  ده روه چ : دریچه / ئاسوو رووشن : افق روشن

یکشنبه بیست و نهم بهمن 1391 :: 10:24 ::  نويسنده : وحید اکجوان

شعري از محسن زارعی

محسن زارعي از شاعران خوب شهرستان ايلام است كه به كُردي و فارسي شعر مي‌گويد و از چهره‌هاي فعال در انجمن‌هاي ادبي ايلام است. علاوه بر آن،‌ در پاس‌داشت زبان مادري نيز كوشاست و عشق و عرقي خاص بدان دارد. زارعي، شعر زير را براي «ئيلام ئاسوو» فرستاده است. ايشان تقاضا داشته‌اند خوانندگان وبلاگ، روي شعرشان نظر بدهند. با سپاس از محسن زارعي شعرشان را با هم مي‌خوانيم.

«مه‌چوو»

مه‌چوو،  ئه‌ور  وهارانم  له  شووند   
گلاريژان    دارانم  له  شووند

خه‌مين  و  خه‌م  له  شوون  و  رۊ  وه  مه‌رگم 
خوه‌ره  زه‌رده‌ي  ئيوارانم  له  شووند 

ت  هاتي؛  روو‌شنه‌و  بۊ  رووزگارم 
تيه‌ريكان  شه‌وارانم  له  شووند 

هه‌ناسه‌ي  سه‌ردمه  بي  تو،  گلاره‌م! 
گرفتار  په‌ژارانم  له  شووند 

له  شووند  له‌ي  وڵاته  چۊ  بمينم 
خه‌ريوِ  بين  يارانم  له  شووند 

په‌ريشان  و  په‌شيو  و  بي ‌په‌لامم

هه ‌ژارِ  وێڵِ  شارانم  له  شووند

یکشنبه بیست و نهم بهمن 1391 :: 10:19 ::  نويسنده : وحید اکجوان

غلامر ضا ارکوازی فرزند محسن یا محمد حسن(مه یسه) از منطقه ی سر جفته از قرا پشتکوه لرستان و ایلام کنونی بوده است وی از طرف والی سمت کدخدایی ارکواز را داشته و از گویندگان سر شناس لکستان است. وی دارای فرزندی بنام احمد خان بوده که در جوانی وفات می یابد این شاعر توانا در رثای فرزندش چکامه ای درد آلود می سراید که می توان گفت چهار چوب - کلیمه های - لکی در آوای غمناک ،مور، از این چکامه نشات گرفته است که در ادامه فرازی ازآن جهت آشنایی ذکر می گردد:

وه  باوه یال  دیم       وه  باوه یال  دیم            ئو    روژ    واویلا   وه   باوه  یال   دیم

حاواس پریشان  حالش حال حال دیم            سر   تا     برگش    سیا   زخال   دیم

سر  قو له ی  کاوان   وه سیا  تم دیم            درختان ژه خم   چوی  چوگان چم دیم

داران   درختان  کلاخی  پوش     دیم            کپو   کم  دماغ     بلبل   خاموش   دیم

کپو     واو     شیون     گال   گرمه  وه           چمان   مه رده  داشت  وه  روی ترمه وه

من   وه  باوه  یال  عهدمان که رده ن            من    خه م   ئو    ته م  تا روژ مه رده ن

روله     یه          آثار      شکار گاهته           یه     جاگه ی    که ل ره م  شون راهته

ارا     چوی     جاران    دیارت   نیه ن            مه ر     گلکو     بانان    مه زارت  بیه ن

که لی ژه  کلان مه خواست مزگانی             احمد خان    مه رده ن   وه      نوجوانی

بی تو  چوی  ماهی   افتاده   خاکم            برگم     پلاسه         جامه   چاک  چاکم

روله   ژه     هجرت   افسرده  گیانم             جز       رورو      گویا       نیه         زوانم

مه قراز   مه رگت  تیژ بالم که نه ن              شور   و شوق   و ذوق زنگانیم سه نه ن

شو خاوم  شه ریک    تاف   تیژاوه               یا      حباب     نه     روی    گیژ    گرداوه

شو تار  و  روژ تار هردک تار وه من               دل   چوی   تافه ی   آو  بی  قرار  وه  من

چوی  صید  زده ی تیر گرفتار وه من             چوی  وی  نه  روی  آو  لرزان کار  وه   من

کراس    چاک چاکی   یخه  دریامه             چوی    صید   زخمی     ژه   گه ل  بریامه

فدای    گالاگال     راو   چیانت بام              شه ل  و په ل   کفته      آهوانت       بام

فدای   مکنزی   آتش  بارت     بام              بزم    بی همال    روژ     شکارت      بام

مکنزیت ساخته  ده س  حسن بو               چخماخ     نویرعلی      کریم     پسن بو

هانای  هامدلان    زامم  کاریه ن                الا مان            دردم               نادیاریه ن

زامم کاریه ن کار چیه ن ژه ده س              موینای   سکه سه م   نمه یو    په یوه س

شو   وه   پژاره   روژ  وه   هولمه                چوی   سره ی     آسیاو      دوما    دولمه

هه  ر چه ن مه ده رم دلالت وه دل             دل    ها   وه     خطر    چوی  لانه ی  بلبل

عاجز    وینه   مرخ  شکسته  بالم              ملان      کویان        ملول      ژه      حالم

فلک وه  فیکه ی  پا پیام که رده ن              شو گارم     شویمه      نازارم    مه رده ن

خم    خوراکمه     خم     خلاتمه              یه      آخر       سلات        روژ        نهاتمه

بورن   بگریوان      وه ی زاریمه وه              وه ی      کوس      کفته ی        دیاریمه وه

من   وینه     سرسوز  کلاوه  کنه              په ل و پویت     ار   پای     گولاوان      مه نه

دویه دروینم  کوان ته م که رده ن              دلم     خاپیره        شادیم     رم   که رده ن

آلوده ی   دردم     شکه سته بالم           مدام        پشیوم        دائم           حالحالم

شرط   بو  بپوشم جامه   قطرانی           چوی      مجنون     بنم     سر     نه   ویرانی

شرط بو  خوراکم  وه لخته ی خوین کم             وه   ناخن    سینه م  چوی    بیستوین   کم

شرط بو  اندامم پلاس نشان کم             شو  تا  سو    قوقوی    بایه   قوشان      کم

تا   روژ  مه رده ن سیا برگم  بو              ای     برگه    کفن       روژ       مه رگم     بو

او   روژه موران سه ر که ن وه گیانم             نه  مینی  ژه   گوشت   غیر    له   سو خانم

شو گار   تا  وه روژ کارم زاری بو            شعارم         افغان             بی    قراری    بو

بنورن خلقان  رخسارم   زرده ن            تا     باچان      غلام،    احمدش     مه رده ن

چاوم کفت او زیدمینگه هر جاران           زید   هر   ئو    زیده    لیش    نیه ن      یاران

دنگ دوس نیه مرخ دل مه رده ن           زنگانیم         بیه ن       وه       بار      گرده ن

بیلا    بمرم   هه ر  وه ی درده وه          وه ی       درد        گران        و رمه  گه رده وه

بیلا   بمرم   راضیم  وه مه رده ن           مه رده ن      بیتره       ژه    زویخاو   هورده ن

عزرائیل  وه یاواش   گیانم شیرینه         وه   جاگه ی    مه  چم   که س   که س موینه

سراش    تاریکه    گذرگاش   تنگه         نه     یار     نه     دیار      نه    شنه  ی   دنگه

یکشنبه بیست و نهم بهمن 1391 :: 10:7 ::  نويسنده : وحید اکجوان

هايه  منم  ده­روه­ده­رێگ  له كۊچه باخ ئاسمان

چه­ن ساڵه هامه  شوونده­و  ته­نيا وجاخ  ئاسمان!

 

هه­م  تۊكه­تۊك ِ وه­فره­گه­ێ   ساڵه­ێل ِ بێ­مانگه­شه­وه

له­ێ  ته­م­ته­مه­لۊلانمه[1] ها كوو  چراخ ِ ئاسمان؟

 

ئمشه­و  دواره  شاێري  خسته­مه  هۊر كووچ تِ

يه­ێ ده­فْ تره­ك  كلانيده­و[2] هه­م  شوون ِ داخ  ئاسمان

 

له كه­وكه­وين  ئه­و چه­وه  خوه­زيه­و  كه­مووته­رێ  بۊام[3]

سيمرخ  قافيش رێ نيه­ن  له بان  كاخ ِ ئاسمان

 

گرمه­هڕ[4] ئه­ورێ بۊ و  هه­ساره­ێ  كاره­وان كوشێگ

له گووشم  نيشته­جا  بۊه  هاوار و ئاخ ئاسمان

2

زوون[5] له وه­ر  خڕخاڵ[6] له ده­س  گوڵێ  ها بانِ سه­روه­نێ

ماشته­ێ[7] له  مه­خمه­ڵ  كرده وه­ر  خوه­زيه­و  وه  حاڵ خاوه­نێ

 

سقانم  ميل سرمه­دان، چه­وم  وه سرمه­ێ قه­ێ چه­وێ

ماني  نه­قاشي كرديه، گوڵه­ێل ِ نه­خش داو­ه­نێ[8]

 

برام  بوودن  وه  نه­زر  ئه­و  مانگه­شه­و­يل  سوخمه­يه

وه­  له­رزه­له­رز ِ سوخمه­گه­ي نازار په­سا[9] مه­شكه ژه­نێ

 

ئێ بوو  شه­ماڵه چۊ خو­شه، بوو  كام خودا لايق ديه؟

هه­م  كام  په­ريخانه خودا له سه­ر  په­سا  له­چگ كه­نێ؟

 

سووفي  له دين­ده­رچي  منم، پيته­خه­نه­ێ  خاس­ و گه­نم

­به­و  لار­ و له­نجه  دي به­سه، دي  كه­م بكه  بزگه­خه­نێ[10]

 

سه­رئه­و رێه­گه  لێم  گرديه­و، پا  ناسه­ ناو  كاني سه­راو

نازار  ت  پات زۊتر بشوور، وه­خته  م  بمرم  له تيه­ني

یکشنبه بیست و نهم بهمن 1391 :: 10:6 ::  نويسنده : وحید اکجوان

هــی لاوه لاوه بــرخــگـم لاوه

تو غمگین بنیش شادت کموا
به زور قرآن تیر مدوا
هی لاوه لاوه برخگم لاوه
ارای دوریگت جرگم کواوه
بنور وی مانگه چنه چنیگه
چنه گل (طلای) لای سرونیگه
هی لاوه لاوه برخگم لاوه
ارای دوریگت جرگم کواوه
فیدای بالات بام روزی چوار جاره
صبح و نیمرو عصر و ایواره


منو تو از نجمه الدین غلامی

شمع بیم شعله بیم ای پروانه ام کردی - فره عاقل بیم ای دیوانه ام کردی

تیی بو نه تیی نو - خوش هاتی بان چاو

بنوره وی مانگه ای چنی برزه - ماچ دوس کردن ای و ترس و لرزه

تیی بو نه تیی نو - خوش هاتی بان چاو

باواند برمی ای وی چمه تاوه - وی زنجیر ظلم آی لای دمه داوه

تیی بو نه تیی نو - خوش هاتی بان چاو

دوس اول خاص ای آخر میل سردم - ترکم کردیه ای و قصه ی مردم

تیی بو نه تیی نو - خوش هاتی بان چاو



باران بارانه از مرحوم حمید حمیدی


باران

آگر گردیمه بوو خاموشم که
حلقه ی گدایی بوو له گوشم که
شرط بو له داخت هرگز نخنم
برگه ی عازیتی و بر نکنم
امرو له رو روی دلکه ی ناشادم
دوسی دور ولات کوتوته یادم
آاااخ باران بارانه باران بارانه نم نم ترمی کرد
چاوکان نسرین له دین درمی کرد
امرو له رو روی دلکه ی ناشادم
دوسی دور ولات کوتوته یادم
باران بارانه باران بارانه نم نم ترمی کرد
چاوکان نسرین له دین درمی کرد
آاااای آایییه آی آی آی... ولا آگر گردیمه بوو خاموشم که...
آزیزکم آزیزکم حلقه ی گدایی بوو له گوشم که...
آگر گردیمه بوو خاموشم که
حلقه ی گدایی بوو له گوشم که
باران بارانه باران بارانه نم نم ترمی کرد
چاوکان نسرین له دین درمی کرد


اسمر یارم جوانه از غلامیاری

اسمر یارم جوانه وک ماه تابانه - اسمر اسمر

دختر گندم گون و سبزه که یارم است بسیار جوان و مانند ماه تابان است. 

خوم کرمانشانی و دل گریامه - وه زلف لیلی گان اسیر کریامه

خودم کرماشانی و دلم گرفته است .با زلف لیلی اسیر شده ام

ای زردی خزان گان خطای پائیزه - ای زردی گه من گان دوری عزیزه

 زردی خزان یا همان برگها از خاصیتهای فصل پاییز است.اما زردی روی من از دوری   یار است                            

ملال کوردم گان فارسی نیزانم -  وه زوان کوردی قه ضات وگیانم

بچه کرد هستم فاری بلد نیستم، فقط به زبان کردی (مي گويم) درد و قضای تو به جانم

خوم کرمانشانی گان دوسم (یارم) قصریه - خاطر خای بیمه گان تقصیرم نیه

من کرماشاهی هستم دوستم (یارم) قصری است خاطر خواهش شده ام تقصیرم نیست



هه لپه ركی از عبدالله زکریا

هه لپه ركی گه رمه شایی یه هه رایه                   كچ و كور تیكه ل به زمه و سه مایه
هه ركس بو دوستی په یمان ئه به ستی              شان له شان ده خشی ده ست لیك ئارایه
نازدار و بیری شیرین و دولبه ر                              مه ریه م و مه له ك ئه ستیر و گه و هه ر
سه ر چوپی گرن خانمی دولبه ر                         ئه مرو له گه ره ك به زمه و هه رایه
ئه مرو له گه ره ك شایی یه و سه مایه               زره ی بازنه و ده نگی گو به ره
هاواری شا باش سه دای له و به ره                  نازی به چاوان پیم ده لی وه ره
بریا سه د بریا ئه و بومن بوایه                            خوزگه ده خوازم ئه و بو من بوایه
هه لپه رن ده ی ده ی به شان هر به شان        مه مكو له ی ناسك با بینه هژان
شوخیكی جوانم كردووه به نیشان                     جوانی وا نیه وه ك په ری وایه


** حریر حریره  ** 

شعر : فولکلور کردی کلهری

با صدای استاد شهرام ناظری

مر من چه وتم ،تو بوود ودلگیر******   ای وذلفد قسم مئه نیرم تقصیر 

مگر من چه گفتم که از من دلگیر وناراحت شدی  قسم به ذلفانت که من گناهی ندارم 

آی حریر حریره حریر هر هاتی****** دم کول وپا چرمه ارا دیر هاتی

   ای نازنین یار ای زیبای من چرا دیر آمدی

پراو بیستون هردو برا بون****** فلک کاری کرد له یه ک جیا بون

بیستون وپر آو(دو کوه در کرمانشاه) باهم برادر بودند اما دیدی روزگار انان را از هم جدا کرد

ایتر تمنا به بالای کی بود******ایتر کی بونم شیوه تو لئی بود

اکنون بی تو من چه باید بکنم که را میتوان یافت که چون تو باشد 

آی حریر حریره حریره حریر هر هاتی ****** دم کول وپا چرمه ارا دیر هاتی

ای نازنین یار ای زیبای من چرا دیر آمدی 

آی من چه وه تم تو چه شه نه فتی******آی وه قه صه ناکس وه من دور که فتی 

مگرمن چه گفتم ،تو چه شنیده ای که به خاطر سخن دشمن از من دوری می جویی

آی حریر حریره حریره حریر هر هاتی ****** دم کول وپا چرمه ارا دیر هاتی

ای نازنین یار ای زیبای من چرا دیر آمدی



ئه مان دوکتور از حسن زیرک

ئه مان دوکتور عه مرم چاوم دوکتور ده ردم چاره که

بنوسه بولای قازی بلی ئه و کچه ماره که

عاشقان دین له دوور را دیارن

ره نگیان زه رده ئه ی هاوار لیو به بارن

لومه مه که ن ساحه ب یارن

ئه مان ئه للا به ده ردی دل گرفتارن

 چووتی ساقی مه ی ده گیرن

عاشقان له دین وه رده گیرن

هه تا کج بووی عیوانت بوو

میسلی میران ئه ی هاوار دیوانت بوو

سه دی وه ک من غولامت بوو

غولامی چاوی جوانت بوو








یکشنبه بیست و نهم بهمن 1391 :: 9:56 ::  نويسنده : وحید اکجوان

تِ هاتی !

شه‌واریو ، ئاسمان سالِ خه‌می بیو
سپای زمسانِ جاران هاوده‌می بیو


خه‌یالِ یه‌ی هساره‌ی کوورپه‌ بالی
نه‌یا چیوزه له ناو باخِ خه‌یالی


ته‌مام داره‌گان له به‌ر جیا بیون
ئرای فه‌سلِ خوه‌شی ده‌س وه‌ دوا بیون


**


تِ هاتی ! ئاسمان له‌ینوو که‌وه‌و بیو
دواره هاوره‌نگ مانگه‌شه‌وه‌و بیو


وه هه‌ر جا نوورسی بالِ فریشته‌یو
چه‌وه‌یل که‌وکه‌و و کالِ فریشته‌یو


گولِ گولباخیِ باخه‌یلِ بانان !
کلامد گول له‌قه‌ی شاخه‌یل بانان !


ت وارانید و ئیمه چیو که‌ویریم
چه‌نی چه‌ن ساله له عشقِ تِ پیریم


حه‌دیسد نیور ره‌حمان و ره‌حیمه
سلامد هد‌یه‌گه‌ی گه‌ورای که‌ریمه


هساره‌ی ئاسمان بی که‌سه‌یلی
گول نیور خودا له باخِ له‌یلی


هناسه سه‌وزه‌گه‌د فه‌سل وه‌هاره
قه‌رارِ عاشقه‌یلِ بیقراره


گول خوه‌ر چیوزه ده‌ی له ناو ده‌سه‌یلد
هساره‌یلِ فه‌له‌ک گِل خوه‌ن وه‌مه‌یلد


تمام که‌وتره‌یلِ حووزِ واران
خوه‌نن له به‌رزیِ سه‌وز نساران


تِ واران وه‌هاره‌یلِ عه‌زیزی
گولِ نیورِ هساره‌یل عه‌زیزی


هه‌نای واران سه‌وزی بان زه‌یو گرت
هساره‌ی دلخوه‌شی داوان زیوگرت


په‌لامارِ تِ به‌ن ئی ده‌روه‌چه‌یله
هه‌واخوادِن له بن ئی په‌لوه چه‌یله

 

 

خالوو چیلی که‌ر !

زمسان سه‌ردیگ وه دزی خوه‌ره و
ده‌نگ که‌سیگ هات  له‌و یال سه‌ره و


 ها ها ها هاواوار ! مه‌ی زه‌خم نوو که‌ر !
ته‌وره تیژه‌گه‌ی  منه‌ی چروو که‌ر !


وه هاوشی خه‌مه و  وه کیسه‌ی ژاره‌و

هه‌ر سوو چوه که‌یدن وه  زه‌رده ماره‌و


تیوله ساچلگه‌ی  به‌ریو خه‌م  وه کوول
ته‌نیا وامه‌نه‌ی  کیویله‌گه‌ی چوول

 چه خه‌تای کردیو  گلاگه‌ ی رشیا
هه‌م  به‌ختی سزیا   هه‌م بی که‌ س کوشیا 

خالو چیلی که‌ر  راسه‌و کرد قووخی 
ناسی کیشا  ئاگر دا چووخی

 وه ت : چوه توای له ته ور  من گونابارم
منم رچلک  به‌ریو درارم


 رای یه‌گ  زه‌خم  گیان خاسه‌و بوود
شوون هه‌ر ته‌ورم  زه‌خمیگ راسه‌و بوود


 هه‌رشه‌و تا وه سوو من کوشته ی ژانم
له ده س نامه ی ئالووش ده ی گیانم


 زیره ی بی که سیم تا ئاسمان چوود
ناله ی نه داریم تا که شکه شان چوود


 هه ر له ئیواره  خه م میه وانمه
خه ت خه تی که ر ری بانانمه


 زه حاک زالم ملک گیانمه
گریه کووره گه ی ریو زوانمه


ته ته نیا مه نیود  بیوده ریارم
بیوده حاشاکه ر رووژه یل تارم


زانی وه ده رد مه نیه ت  دچارم    
منیش وه ی دونیا دی نیه کارم

وه و ئاه  سه رد بی فریای ره سه و
خالوو چیلی که ر « ها » کرد وه ده سه و

 ته ور گرته و هه وا  وه و  ئه خم خه سه و
دا له ساق خوه ی وه و زه رب شه سه و


 دا له ساق خوه ی خیون کیوه پووشان
تلیشان جه رگ زه یو و ئاسمان


 هه م خوه ی باله و گرت هه م خوسه یله گه ی

 هه م پای له جه ور که فت  هه م ده سه یله گه ی

  چه نی چه ن سال سه وز وه هاره

ته قه ی ته ور نیه تی له ی زه رده ماره


 وه لی له سه ردی سای سه ردیاران
له هوونکی سوو لای نه رمه واران


 نه ر خاس هیورده و بیود له کزه ی جاران ،
گاجار « شه مال» تی  شه کنی داران


 وه کزه و چری : وه ره نج بیوه ر

ها ها هایده کوو خالوو چیلی که ر !؟

 هه ر له و ساله وه  داره یل مه دهووشن

 تمام زمسان کول سیا پووشن

زه‌رده مار : ‌نام کوهی است در روستای هوشیار چله

 

 


زه لان هه‌لس ! بشیونه‌م  !

چه‌نیگه  هامه  جه‌رخه‌گه‌ی  ولات   چه‌فته چاره گان

زه لان هه‌لس ! بشیونه‌م  ! هه  جوور  گیس  دار گان

هه  جوور  یه ی  شه واره که ر !شه‌که‌ت  شه‌که‌ت   وه   بی خه وه ر  !

وه  بی  ت  بوومه  ده ر وه ده ر له  کیوچه گان  شاره گان

وه  سه ف  وسانه  یه ک  وه  یه ک  وه  یه ی  چراخ  بی نزه و

منه ی  مِ  که ن   په ژاره گان منه ی  ت ِ  که ن  هساره گان

چه نیگه  بیستیون  منه ی فه رای  عاشقی  نیه که ی

له  سال  سمکوو   سیه یشرین   سه رسواره گان

چراخ  تاشه گان  به رز !  چه وه یل  مانگ و خوه ر  تنی !

دواره   بال   چه و  بیه  سه حه ر   له  سه ردیاره گان


مه‌لیوچگه‌یلِ مالِ سوو

شه‌وارِ گیسه شووره‌گه‌ی تاخه‌یه بان شانیا ،
فریشته‌گانِ ئاسمان که‌فن وه که‌شکه‌شانیا


مه‌لیوچگه‌یلِ مالِ سوو کوروو کوروو گرن وزوو
ئرا یه‌گ د بال نوو بخه‌ن وه ‌شان وه‌شانیا


ده‌روه‌چه‌گان کیوچه‌مان له سه‌ف وسن دوان دوان
تا بکه‌فن له نیوره‌گه‌ی چه‌وه‌یله سه‌وزه‌گانیا


که‌ل کیوه‌یل شاهووه چه‌وی چه‌وه‌یلِ ئاهووه
خودا نه‌که‌ی گ ئه‌ورخه‌م  بیه‌یده  ئاسمانیا





هه‌ر که‌گ نوور چه‌و ت که‌ی خودا بکیه‌یدنه‌ی وه چوو
« کوله‌نجیه‌یل » شه‌یو سیه بپه‌شتنه زوانیا

 

 

گیان تنوو فریشته‌گان


په‌ری په‌ری له‌ ئی کیه‌نی وه ئه‌و کیه‌نی وسانه ‌هه‌م
« کونه‌وه‌کوول» و سه‌ر په‌تی دیوه‌ته‌یل سه‌ف به‌سانه ‌هه‌م


هه‌چیو هساره بربرن ، چه‌وه‌یلِ ئاگر گرن
دیوه‌ته‌یلِ ئیلِ که‌لهورن ک له‌ی وه‌ره وسانه‌ هه‌م


فریشته‌گان وه ده‌و ده‌وه‌و وه جامه‌که‌یلِ که‌و که‌وه‌و
ئرا یه‌گِ تِ بیوننه‌و ره‌سن وه‌ی ئاسمانه‌ هه‌م


هساره‌گه‌د له ناویان وه له‌رزه ‌له‌رزه له‌رزیه‌و
وه باله‌گانِ به‌رزیه‌و ریار که‌شکه‌شانه هه‌م


هناسه‌گه‌ی وه‌رِ سووه‌و دواره که‌وتره‌یل نوو
وه‌لِ یه‌کا کوروو کوروو باله‌گه‌یان به‌سانه‌هه‌م


***
گیان تنوو فریشته‌گان له مال خالوو ئاسمان
وه‌ خاتر چه‌وه‌یلِ تِ دواره چه‌پ کوتانه‌ هه‌م !

 


شه‌وه‌یلِ نوو


شه‌وه یلِ ئیره بیله‌جی هساره به‌و بچیمنه‌و
سه‌حه‌ر له‌ئی ولاته ده‌ی ئشاره به‌و بچیمنه‌و


چه‌نیگه هاله شوونمان چه‌وه‌یلِ کالِ عاشقیگ
گلاره‌گه‌م ! گلاره‌گه‌م ! گلاره به‌و بچیمنه‌و


ئرا یه‌گِ دواره شیشه‌گان ده‌روه‌چ دلد
نه‌پووشنی وه تووز و ته‌م په‌ژاره ، به‌و بچیمنه‌و


له ئیره پایز ئاخری تمام رووژه‌گان کوشی
ره‌فیق ئه‌و ولاته هه‌ر وه‌هاره به‌و بچیمنه‌و


ئرا یه‌گِ شه‌وه‌یلِ نوو له بانیان تِ پابنه‌ی
تمام جاده‌گان چرن : دواره به‌و بچیمنه‌و

یکشنبه بیست و نهم بهمن 1391 :: 9:53 ::  نويسنده : وحید اکجوان
حه‌زره‌ت واران !

 

ده‌روه‌چه‌گه‌ی  سه‌وز  وه‌هار و گه‌نم !
هه‌م ده‌ف هیور تنه له‌یره ژه‌نم ؟!


هه‌م وه‌ ته‌موره‌ی نه‌فه‌س داره‌گان
عه‌تر تِ واری له ده‌س داره‌گان ؟!


هه‌م ره‌نگ گه‌رم تنه دیونم وه ‌چه‌و ؟!
یا په‌ری عشقه گِ دیونم وه‌ خه‌و ؟!


هه‌چه‌گه هه‌س عه‌تر تِ ها گیانیه‌و
یاس ده‌سه‌یل تنه‌ ها شانیه‌و


تک‌تک‌تک  تک‌تک شه‌ونم ئه‌یوه
نم‌نم‌نم نم‌نم‌نم‌نم ئه‌یوه


تک‌تکِ وارانِ وه‌هاره دلی
مانگه شه‌وِ فه‌سل ئه‌ناره‌ دلی


گیری شه‌وقه‌و گولِ ئه‌سره چمان
باخِ خوه‌ش لیموِ قه‌سره چمان


هه‌ر چگه هه‌س تام سیه‌ی شه‌و نیه
مانگه‌شه‌وِ هیولِ شه‌وه‌یل تنه


هه‌رچگه هه‌س مه‌ی چه‌وه‌گان ت که‌ی
گول له وه‌هارِ خه‌وه‌گانِ تِ که‌ی



حه‌زره‌ت گول ! عه‌تر که‌و ئاسمان !
یه‌ی شه‌و ئه‌گه‌ر بایده خه‌وِ ئاسمان ، !


بان له‌ش زه‌یو گولِ واران چه‌قی
جامه‌کِ هه‌فتا ره‌نگِ داران چه‌قی


له‌یره وه‌هاره‌یل خودا چیوزه ده‌ن
هه‌م وه گه‌ل و هه‌م وه جیا چیوزه‌ده‌ن


واروه تیدِن دِلنگ شه‌ر که‌نی
گووش شه‌واره‌یل سیه‌ی که‌ر که‌نی


گور خه‌یه سه‌ردی نه‌فه‌س بیستیون
وه‌ر ده‌یه داوان شه‌وا گیول خیون


له‌ی زه‌یوه هه‌م شه‌و سه‌رِ خوه‌ی هه‌لگری
تا وه گه‌ری چوود و له ورسی مری


حه‌زره‌ت گول ! وه‌رجله ‌ت سه‌ور هات
له‌ی ریه ‌هه‌م تاشِ سیه‌و که‌ور هات


له‌یره ئه‌وه‌ل سالِ ئه‌زه ل بیوچمان
واروه‌ بیو ، وه‌فر ئه‌وه‌ل بیوچمان


سه‌رد و سیه باخ هساره‌یل شه‌و
سه‌ر و سیه بال هناسه‌یل که‌و


سه‌رد و سیه هه‌م زیو و هه‌م ئاسمان
هه‌م نه‌فه‌س ده‌روه‌چ و هه‌م باخه‌گان


حووز کوچگ هاتن و به‌یداخ دان
ئاگر هه‌رچی نه‌فه‌س باخ دان


وه‌رجله‌ تِ قسمه‌تمان جه‌ور بیو
دارِ تِ بومن به‌شمان ته‌ور بیو


هه‌رچگه شه‌و بیو له دل که‌شکه‌شان »
وه‌رجله‌تِ هاتنه‌سه مالمان !


دار زقم بی تِ به‌ر تیخ داس
هه‌رچی له‌شه تام سه‌ر تیخ داس !


حه‌زره‌ت واران ! تیه‌نیِ ئاوِدیم
عاشق خوه‌زیه‌و له وه‌رِ ناوِدیم


که‌وتره‌گان له‌یلِ خه‌ویلِ تنن
هه‌رچگه هه‌ن وه‌یلِ چه‌ویلِ تنن


نه‌رمه‌گیا ماچ گولِ که‌و تِ که‌ی
تک‌تک واران هه‌وه‌سِ چه‌و تِ که‌ی


نوگوله‌گان مه‌خشِ چه‌وِ ساده دِن
چیمه‌نه‌گان هه‌رچگه هه‌ن جاده دِن


له بنِ باله که‌وه‌گه‌ی خوه‌زیه‌وه‌یل
ناو تِ نیوسایه خودا خوه‌ی وه مه‌یل


ناو تنه له‌رزه خه‌یه گیان شه‌و
عشق تِ ئاگر خه‌یه داوان شه‌و


حه‌زره‌تِ گول ، حه‌زره‌تِ واران ، تنی !
ئاو زولال تیه‌تِ جاران تنی !


ده‌س وه ‌دوا هه‌رچگه داره وساس
هه‌چگه واران وه‌هاره وساس


به‌وره و و هه‌م خوه‌د نه‌فه‌سِ شه‌و بچن !
رای زه‌یوه ملوانکِ که‌و که‌و بچن !



عه‌ترِ گول گولوه‌نیِ دالگه‌یل !
ئه‌زره‌تِ واران له دل ئیمه مه‌یل !


له‌و فره لیژی ریه‌گه‌ی ئاسمان ،
واز بکه ده‌روه‌چ چه‌و کاله‌گان


واز بکه ده‌روه‌چ هه‌ر چی چه‌وه
واز بکه هه‌ر چگه ئاسوو که‌وه


دالگِ وارانیِ یاسه‌یل سوو
سه‌وزیِ ئحساسِ هناسه‌یلِ سوو


سه‌ردیِ زمسانِ سیه باره ‌سه‌ر
خه‌ت بیه مه‌خشِ شه‌وِ شل‌شل له ‌وه‌ر


حه‌زره‌ت گول ! عه‌ترِ که‌وِ ده‌روه‌چه‌یل !
یه‌ی شه‌و ئه‌گه‌ر بایده خه‌وِ ده‌روه‌چه‌یل ، !


بال مه‌لیوچگ ره‌نگ که‌وکه‌و گری
حال چه‌وه‌یله سیه‌گه‌ی شه‌و گری


...

یکشنبه بیست و نهم بهمن 1391 :: 9:51 ::  نويسنده : وحید اکجوان

گفت وگو با علی الفتی، شاعر و داستان نویس:

شعر کردی کلهری در فضای پست مدرن شکل گرفت


سعید رضایى سعید: علی الفتی را بیشتر به عنوان شاعر سپیدگوی می شناسند، چرا که به واسطه این صفت خیلی ها در خارج از مرزهای استان او را می شناسند و کارهایش را رصد می کنند. اما خود علی الفتی اعتقاد دارد که وجه داستان نویسی او را نادیده گرفته اند.
علی الفتی را می توان یک بومی نویس مدرن به « گرمه شین » نامید. انتشار مجموعه شعر گویش کردی کلهری از وی، فارغ از نظرات گوناگون و گاه متضادی که در پیرامون این اثر ایجاد شد، اتفاقی قابل تامل در جریان شعر
کردی کلهری است.الفتی که از اهالی روستاهای سرپل ذهاب است،ناکید خاصی بر جنبه روستایی شخصیت خویش دارد و آن را آبشخور اصلی آثارش می داند.
آثار القتی که تا کنون منتشر شده اند، عبارتند از:
خاکستری- مجموعه شعر ،راخ- مجموعه شعر ،به روایت دوربین روسی- مجموعه داستان ،گرمه شین- مجموعه شعر و هوای هرات
***
گرمه شین چگونه متولد شد؟
درمورد گرمه شین صحبت کردن کار سختى است.از نوجوانى این حس کردى نویسى – مخصوصا با بومى « گرمه شین » . گویش کلهرى – با من بوده است، اما ریشه در ادبیات فولکلوریک ما ندارد. خیلى ازکارهاى کلاسیکى که با گویش کلهرى منتشر شده و مى شود، تحت تاثیر ادبیات فولکلوریک است. یعنى تک بیت هایى که در فرهنگ کردى کلهرى وجود دارد. گرمه شین در فضاى مدرن نوشته شده است. شاید قالبش مدرن نباشد. در این کار ازگویش رایج در دهه ۴۰ ، یعنى گویش کلهرى سره استفاده کرده ام.
این نوع گویش کارکردش را حتى در حوزه محاوره و کاربرد زبانى ازسال ۴۰ به بعد ازدست داد. گرمه شین بیشتر ریشه در محاوره داردتا درفولکلوریک ما. اصطلاحات محاوره اساسا باکنایه آمیخته است. گویش کلهرى بار کنایه اى زیادى دارد و بخشى از آن تزک و شوخى است.
برداشت شخصى من ازرهگذر بررسى شعر کردى این است که، شعر آزاد کمتر تجربه شده یا حداقل کمتر منتشر شده است. چه تلاشى در گرمه شین براى نوشدن فضاى شعرو حاکم شدن ذهنیت مدرن درقالب کلاسیک داشته اى؟
زبان گرمه شین کاملا نو است. ما باید از گویش شناخت کامل داشته باشیم. اگرهم تعبیرى مى شود که کهن است، شناختى است از گویش کردى شهرى، یا همین زبان معیارى که در کرمانشاه به وجود آمده وحدود دو یاسه دهه است که کار برد دارد و استعمال مى شود. ما که نمى توانیم سرزبان کلاه بگذاریم. این زبان، زبان اصلى ما است. تغزلى که درگرمه شین هست تغزل مناسبى است. منتهى یکسرى واژگان دراین کار وجود دارد که من نمى توانم آنها را تبدیل کنم هنوز در « دوار » و قصدش را هم ندارم. کلمه اى مثل « دوار » فرهنگ ما وجود دارد. حالا اگر کسى نمى داند چیست مشکل خودش است. حداقل مى تواند به عنوان یک مخاطب دست دوم با قضیه برخورد کند.
چرا رسم الخط سورانى را براى گرمه شین انتخاب کردى؟
ما کاملا با دو نوع رسم الخط مواجه هستیم. یکى رسم الخط فارسى است که به نظر من و به نظر مخاطب امروز کرد زبان خوانشش مشکل است وخیلى ازواژه ها نفله مى شوند. راهى به غیر ازانتخاب رسم الخط معیار کردى نیست. حالا خیلى ها مى گویند رسم الخط سورانى، اما من چنین تعبیرى را ندارم. بعضى ها معتقدند اگراز رسم الخط فارسى با اعراب گذارى صحیح استفاده مى کردى، خواندنش راحت تر بود. مخصوصا براى خواننده هاى کرمانشاهى. این دوستان اصلا براى ادبیات کردى وقت نگذاشته اند. مطمئنم. شفاها یک چیزهایى شنیده اند. کتبا نه چیزى نوشته اند و نه مى توانند بخوانند
 احساس مى کنم شعر کردى درحاشیه فعالیت ادبى تو قرار گرفته است. در صورتى که مى تواندبرایت جدى تر باشد!؟
من مشکلى با این قضیه ندارم که کردى بنویسم یافارسى. این براى من حسن است که با دو زبان آشنا هستم و بادو زبان مى نویسم. نوشتن با حرف زدن خیلى فرق مى کند. من هر چه در ادبیات فارسى به دست آورده ام وامدار گویش کلهر ى مى دانم. یعنى خیلى از اصطلاحات و ساختارهاى دستورى و شکست هاى زبانى را از کلهرى وارد شعر فارسى کرده ام. وقتى شعر کردى کلهرى را لفظ به لفظ ترجمه مى کنم مى بینم تبدیل مى شود به همین بازى زبانى که امروز سر زبان جوان ترها است.
در زمینه شعر کردى کلهر، چه کسانى توانسته اند، آنطور که باید که روح نویى در شعر حکمفرما کنند؟
ما و دوستانمان یک دهه است که خیلى جدى و پرکار هستیم به شکل مستقلى هم کار کرده ایم و با مشکلات زیادى هم مواجه بوده ایم. کار کردن به گویش کردى کلهرى کار هر کسى نیست. مشکل اصلى این است که ما رسانه نداریم. رسانه چه در ایران و چه در کردستان عراق در اختیار ما نیست اما این گویش براى ما شرایطى را ایجاد کرده که ما به این زبان تولید متن کنیم . خیلى از مسائل فرهنگى، احساسات، نگرشها و انگاره هاى بومى ما داشت از بین میرفت به همین خاطر است که مردم تشنه هستند.
قضیه از دهه هفتاد شروع شد. بخشى ازآن آزمایش وخطا بود وخیلى ها به این وادى آمدند، ولى نماندند. البته نباید فراموش کرد که ما مشکلات خاصى در شعر کردى کلهرى داریم. ادبیات ما وبخصوص شعر ما در دوره هاى تاریخى زیر سلطه هاى خاص بوده است. شعر نوشتن مربوط به افراد خاصى بوده است. شاعر حتما باید خان یا بزرگ یک دهکده مى بود. اصلا شعر در اختیار چیز دیگرى بوده است، نه دراختیار احساسات واندیشه .کاربرد شعر بیشتر در زمینه شوخى کردن، پیام رسانى، کمک به حفظ کردن الفبا و... بود. با آگاهى ازهمه ى این مشکلات دوستان ما از د هه هفتاد کار جدى خود را شروع کردند اکثرا تحصیلات دانشگاهى داشتند و با زبان فارسى، سورانى و گاه کرمانجى هم آشنا بودند.
اولین کار جدى انتشار نرمه واران درسال ۷۹ یا ۸۰ بود. کارهاى موزونى هم درساحت رسانه مى تواند یک سند باشد. درحوزه ى کلاسیک سعید عبادتیان، رضا موزونى بودند. صلاح الدین قره تپه خیلى مدرن بود، ولى بعد از چاپ کتابش، گم شد. یک گروه دیگر با فاصله ى زمانى خیلى کم نسبت به گروه اول دنبال کار را گرفتند.از جمله صادق سامره اى، شیردل ایل پور، على سهامى، رضا جمشیدى، علیرضا یعقوبى و پرویز بنفشى که پیشتر از ما شروع کرده بود. وخیلى هاى دیگر ...
در زمینه شعر آزاد کردى چقدر در کردستان ایران (کردستان، کرمانشاه و ایلام) کار شده است؟
شعر سپید کردى وجود دارد و کسى نمى تواند انکارش کند. اما از لحاظ انتشار نسبت به آثار کلاسیک در اقلیت قرار دارد. ما بحث کتابت نداشتیم در آوردن کتاب کار سختى است. ضمنا نوشتن به زبان کردى کلهرى ملاک نیست. یعنى ما باید با شعرى مواجه باشیم که المان هاى شعر آزاد را د اشته باشد.
اینکه به زبان کردى کلهر ى شعر آزاد نوشته شود، چه ضرورتى دارد؟ آیا ظرفیت جدیدى را براى شعر ایجاد مى کند؟
بحث ظرفیت جداست. باید ببینیم این گویش چقدر قابلیت داشته است. من اعتقاد دارم گویش کلهرى سه سطح دارد مشکلش هم همین است. کردى شهرى، کردى روستایى وکردى ایلیاتى. در بخش کردى شهرىافراد روشن فکر و درس خوانده و توانایى وجود دارند منتها مشکلشان این است که ارتباطشان با منبع اصلى قطع شده است. این گویش شهرى مستقل نیست و از فارسى و سورانى زیاد تاثیر پذیرفته است. بومیت شعر کردى کلهرى خیلى مهم است شاید در حوزه زبان بلنگیم ولى در حوزه ى کانسپچوال و معنا گرایانه با نگرش بومى وخاص منطقه یک شعر مدرن و آوانگارد به شعر ایران اضافه شده است.
به نظرمن شعر کردى در کرمانشاه از شعر فارسى پیشى مى گیرد. از جنبه مخاطبى هم دارد پیشى مى گیرد. شاید این حرف به مذاق خیلى ها خوش نیاید، اما مخاطبى که شعر کردى در کرمانشاه دارد، شعر فارسى ندارد. یک حس بومى یا نوستالوژِیک در این روند موثر است. البته باید قبول کرد که خوانش شعر کردى براى آن مشکل است.
ترجمه فارسى از شعر کردى سورانى خوب پا گرفته است وزیاد هم منتشر شده. در مورد ترجمه ى شعر هایى با گویش کردى کلهرى چقدر کار شده؟
شاید کار اندک باشد، ولى کار شده. ویژه نامه ادبیات کردى گوهران به سردبیرى فریاد شیرى شاخص این قضیه است. خیلى از شعر هاى ترجمه شده در این ویژه نامه شعر هاى کلهرى بچه هاى کرمانشاه بود.
اما سطح ترجمه ها بالا نبود.!
به نظر من آن کار گوهران ترجمه هایش خوب است. هر چند گروه ترجمه بود... ما در مورد بودن ترجمه صحبت مى کنیم. کیفیت به مترجم مربوط مى شود بعد ازعید کتابى از شعر هاى من با گویش کلهرى به همراه ترجمه فارسى اش منتشر مى شود نباید فراموش کرد ترجمه خیلى سخت است. بومیت غنى شعر کردى کلهرى، فهم و درکش نیازبه ادوات زیادى دارد مخاطب باید خیلى مسلط باشد.
در بحث تئوریک و تولید متن هاى نظرى گویش کردى کلهرى چقدر تولید داشته است؟
تا تعریف شما از تئوریک چه باشد. اگر شما مى خواهید بومى گرایى را در حوزه تئوریک بگنجانید، به نظر من خیلى کار دارد. همین شعر هاى منتشر شده، مى توانند تئورى شعر کردى کلهرى قلمداد شوند.خوبى این بچه ها این است که شعر هیچ کدامشان شبیه هم نیست شعر کردى کلهرى در سخت ترین شرایط و توطئه هایى که در آن سوى مرزها برایش شد، سربلند بیرون آمد و استقلال خود را حفظ کرد.
از اولین کارت در حوزه شعر سپید (خاکسترى) هر چقدر جلو مى آئیم تا به هواى هرات برسیم، یک سیر تکاملى مى بینیم، که اگر هم غیر از این بود باید تعجب مى کردیم. اما از ساده خوانى شعر ها کاسته و به پیچیدگى هایش افزوده شده، نظر خودت چیست؟
خاکسترى زبانى متفاوت و گوناگون داشت واز لحاظ زبانى یک دست نبود. بخشى از شعرها متاثر ازبزرگان شعر فارسى بود وبخشى از ذهنیت خودم نشاتمى گرفت. کتابى بعد از خاکسترى به نام «خیابان هاى گس »مجوز نگرفت. کار خوبى بود و شعر هاى ژورنال صد صفحه بود که « راخ » من را در بر مى گرفت. کتابتبدیل شد به ۵۵ صفحه. نوعى نگاه پا رودى وار در شعرها بود و اکثرا شکل دیجیتال و کوتاه داشتند. کتاببود که مجوز نگرفت.کتاب « از این خوابیده تر » بعدىبود که بازهم مجوز « بریده اى از یک مرد » بعدى همبدون حذف چاپ شد « هواى هرات » نگرفت. بالاخرهومن را راضى کرد.
در حرکت مدرنیته به سمت مدرنیسم، فارغ از اینکه اصلا این حرکت درست طى شد یا نه،شاعران سپید یک من سالارى و داناى کل گرایى را در دستور کار خود قرار دادند و به پیچیده گویى وگریزاندن مخاطب دچار شدند. نظر تو دراین رابطه چیست؟
به نظر من مدرنیسم یک اشتباه تاریخى است ودر شعر اصلا جواب نداد. دوره ى مدرن را با یک ورشکستى عجیب در شعر فارسى طى کردیم. مشخصاً مدرنیته را مى گویید یا مدرنیسم را؟ من منظورم مدرنیسم است که همیشه از آن به عنوان تب یاد مى کنم. یک سرى شعرهاى ژورنالى، در این دوره تولید شد. شعرهایى بدون معنا که اصلا در حافظه باقى نمى ماند. ولى در همین دوره شاعران شعر فارسى عقب گردى به سمت دهه چهل داشتند، که شعر حجم وشعر دیگردوباره مورد توجه قرار گرفت. الان ما تازه فهمیدیم که آن شاعران خیلى قویتر بودند. پیچیده نویسى با پس و پیش کردن و این ور و آن ور کردن جواب نمى دهد.
منظورم مشخصا خیلى مدرن نمایى بود.
خیلى مدرن نمایى هذیان است. البته هذیان ادبى با هذیان ظاهرى خیلى فرق مى کند.حتى هذیان ادبى هم نبود، هذیان درساحت هنر وفرهنگ متنى هم نبود که ما بتوانیم آن را فضاى دو گانه و متوهم بنامیم. یک سرى شعرهاى بچه گانه که خیلى هم جالب نبود ونماند. در مورد پیچیده نویسى باید بگویم که من خیلى با پیچیده نویسى موافقم. روح شعر روح ابهام است. کدام یک از
این ها که منظور سوالت هستند، مى توانند شعر « رى را » ى نیما را بفهمند و شرح دهند.
کجایند آن اسمهایى که در تمام روزنامه هاى فله اى دوم خرداد، هر کسى سر دبیر روزنامه اى یا دبیر سرویس شعرى شد و شعرهاى پسرخاله و دختر خاله و... چاپ کرد. چرا اسمشان در ادبیات نماند؟ چون در شاعر بودن خیلى ها شان شک است.
فکر مى کنى چقدر شاعران کرمانشاهى توانسته اند این مفاهیم نو و مدرن را درونى کنند و صرفا این ویژگیها کلمه هایى داخل گیومه نباشند؟
من دوست ندارم در مورد شعر سپید کرمانشاه نظر دهم. مى خواهم در این شهر راحت زندگى کنم. خُب کلى تر صحبت کن؟
تعداد خیلى کمى از شاعران جدى کار مى کنند. در اواسط دهه ى هفتاد ما فریاد شیرى را داریم با مجموعه که کار خوبى بود و « آغوش من از سفر پراست » شعر جایزه ى کارنامه را برد. شعرهاى کورش همه خانى که شعر خاصى است و زبان فخیم و آرکائیکى دارد و به نوعى رمانس است. کتاب « طعم روزهاى نیامده » آهنگرنژاد هم مربوط به نیمه ى دوم دهه ى هفتاد است.اینها نمونه هاى خوب شعر سپید کرمانشاه است.
خودت چقدر تلاش کردى که در شعر سپیدت این مفاهیم نو درونى شوند؟
من اصلا با مدرن بودن مشکل دارم. مى توانى بگویى مشکل دارى، ولى شعرمدرن مى گویى. شعرمن گناهش این است که قالبش آَزاد است. در خیلى از جاها من سراز قرن چهارم هجرى درمى آورم. از لحاظ ذهنیت حاکم به شعرت مى گویم به ارجاعات تاریخى ات کارى ندارم.شعر خودم است. نوع زندگى و تجربه ى خودم است.نه مى توانم از روى دست کسى بنویسم و نه کسى مى تواند از روى دستم بنویسد. بخشى از ذهن من درصدا ولحن بومى است. ساختار شاید به روز باشد ولى من بیشتر معنا گرا هستم. زبان براى من ابزار است.
بى توجهى شعرسپید امروز به ساختارارگانیک شعر و گسسته نویسى را چگونه ارزیابى مى کنى؟
گسسته نویسى زیاد هم ساده نیست. کسى که بخواهد گسسته بنویسد باید خیلى دانشش زیاد باشد. اینها شلخته نویسیهاى نا توانى است. ما شعرهاى چند مرکزى و چند کانونى داریم. اینها مى خواهند بگویند ما شعر چند کانونى مى گوییم، اما چون ناتوانند به شلخته نویسى دچار مى شوند. پست مدرن بازگشت به خرده فرهنگها را در ذات خود دارد. در فیلم راه رفتن مرد مرده جیم جارموش هر کسى به زبان خودش صحبت مى کند.
ارجاعات به مؤلفه هاى بومى در هواى هرات زیاد دیده مى شود. این مساله ناخودآگاه مسیر تکوینى ات بوده یا تلاش کرده اى؟
قبلا فکر مى کردند که هر چیزى که بى در و پیکر و پریشان باشد، اخلاق را رعایت نکند و ضد هنجار باشد پست مدرن است. شعرکردى کلهرى در فضاى پست مدرن شکل گرفت. پست مدرن فضایى را ایجاد مى کند براى خیلى از انگاره هاى فراموش شده. در پست مدرن مطلق بودن یکسرى زبانها و گویشها ومرکزیت ها شکسته مى شود. اگر این گویش هاى گوناگون کار نکنند، زبان فارسى دچار کاستى مى شود.
نگاه هاى هواى هرات مختص بوم کردى و بوم ایرانى است. من خودم به این شعر مى گویم شعر ایرانى. زبان جاى تعصب نیست. من گناهم این است که در بوم خودم به زبان فارسى مى نویسم. من هرچه مطالعه کرده ام آخر سر به فضاى روستا برگشتم. هواى هرات یک کتاب بومى به زبان فارسى است.
آقاى الفتى مى توانید ادعا کنى همان قدر که براى شعر وقت گذاشته اى، براى داستان هم وقت صرف کرده اى؟
بله. من یک کتاب منتشر کرده ام. کسانى هستند که بیست سال است مى نویسند ولى کسى کارى رسما و. کتبا از آنها ندیده است « به روایت دوربین روسى » کتاب خوبى است.
از چه لحاظ؟ فرم؟
گناه من در « به روایت دوربین روسى » این بود که نه به دنبال سبک کرمانشاه بودم، نه سبک اصفهان. کرمانشاه که سبک ندارد؟ شاید بشود گفت جریان.درویشیان، افغانى، یاقوتى، لارى و ... این فضا رادرست کرده اند چرا نگوییم سبک؟
این جریان که جدا از جریان ادبیات ایران نبود؟
من هم قبول دارم. ولى به حدى اینها توانا بودند که خود به خود کرمانشاه دراین سبک پیشگام شد. من هم ازهمان بوم خودم داستان نوشتم. این مسئله ى نا متعارفى بود. چون شبیه این دو سبک نبود.
برخوردت با فرم داستان به گونه اى است  (  شاید اگرابر متن)مى نوشتى از کلیپ و موسیقى وغیره هم استفاده مى کردى که ازعکس استفاده کرده اى. چقدر نوع فرمى که انتخاب کردى با مضمون داستانت هم خوانى داشت؟
به نظر من یک فرم تازه بود. شبیه این فرم را برویدو پیدا کنید. آن چهار تا عکس به خاطر مقایسه بوده است. این عکسها براى تکمیل کردن متن بوده است. البته اگر عکسها هم نبود اتفاقى نمى افتاد. این سکوت رسانه اى و جایزه اى که در مورد این کتاب اتفاق افتاد من را دلسرد نمى کند. من دوباره با همین سبک و سیاق داستان مى نویسم.
مى خواهى ادعا کنى که از هیچکس تاثیر نگرفته اى؟
از خودم تاثیر گرفته ام.
خیلى ادعاى بزرگى است.شما جایى نقد نوشته اى و این مجموعه را با مانیفست پناهده ى فرهاد پیر بال مقایسه کرده اى. این دو کتاب قابل قیاس نیستند. یعنى در جریان داستان نویسى ات در این سالها هیچ اکتسابى نکرده اى و داستان بر تو الهام شده است؟
ذهنیت من است. زندگى شخصى من است.
از لحاظ فرم مى گویم؟
در داستان از کسى تاثیر نگرفته ام. ولى در شعر چرا؛ من آدم معناگرایى هستم به زبان کارى ندارم. زبان براى من ابزارى در خدمت ادبیات است. من جلوى ادبیات دست و پا بسته نیستم. ادبیات باید در خدمت نشر ذهنیت من باشد.
از تکنیک هاى شعر سپید در« به روایت دوربین روسى »  استفاده کرده اى.
شعر نیست. لحن دارد. لحن شاید شاعرانه باشد. حرفزدن و زندگى کردن من همین جورى است.من چون شاعرم دوستانم قبول نمى کردند که من داستان بنویسم.چرا وقتى یک داستان نویس شعرى مى گوید کسىچیزىنمى گوید.

یکشنبه بیست و نهم بهمن 1391 :: 9:50 ::  نويسنده : وحید اکجوان
غزلی از علیرضا یعقوبی شاعر گیلان غربی
غزلی از علیرضا یعقوبی شاعر گیلان غربی
هه لس ئمشو نه زری بکیم...
هه م ئوره گان دیوراننه، چو ئاسمان مانگه شه و
هساره گان لیزگرتنه، له ناو داوان مانگه شه و
ده سیگ درا بیوه وه ذری، کورپه هساره گان له خه و
هیرو چه شینی کفتیه ، له دی واخان مانگه شه و
بلاچه گان سزاننه هه ر چی ولاتیل که وه
خوف خو له کوهاتیه وه خه و میل کان مانگه شه و
چه پی له یال اسب شه و، له ناو چنگیر وادیه
ئوشه و تنیا سواره گی ، بی داخ وه سان مانگه شه و
هه م ئوره گان دیوراننه، چو ئاسمان مانگه شه و
هساره گان لیزگرتنه، له ناو داوان مانگه شه و
ده سیگ درا بیوه وه ذری، کورپه هساره گان له خه و
هیرو چه شینی کفتیه ، له دی واخان مانگه شه و
بلاچه گان سزاننه هه ر چی ولاتیل که وه
خوف خو له کوهاتیه وه خه و میل کان مانگه شه و
چه پی له یال اسب شه و، له ناو چنگیر وادیه
ئوشه و تنیا سواره گی ، بی داخ وه سان مانگه شه و
هاوار برز بی ده نگی، له به ینه تی وه گوش سو
هل کفیایه ناو خو ه ر، له ریو زوان مانگه شه و
کی؟ ده ر وه چی لانه بکی، له قی ئی دیوار سیه؟
شاید بیواتایمن له نو، شه وی میمان مانگه شه و
توای دواره ئاسمان چه ویل نازی وا بکی
هه لس ئمشو نه زری بکیم، ترا وه گیان مانگه شه و

.: Weblog Themes By Pichak :.


:
تماس با ما



دریافت کد بارش قبل از بالای وبلاگ

Digital Clock - Status Bar

مرجع وبلاگ نویسان جوان

امارگیر حرفه ای سایت


Up Page

کد حرکت متن دنبال موس

Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت
کد جست و جوی گوگل

كد ماوس

منبع کد های جاوا اسکریپ وقالب وب
کد پیغام خوش آمدگویی
منبع کد های جاوا اسکریپ وقالب وب
پرینت

کد متحرک کردن عنوان وب

کدهای رایگان وبلاگ